Jacek Malczewski ; od realizmu do symbolizmu

W tym dziale będziemy chcieli poszerzyć wiedze na temat sztuki. Także wprowadzimy nowy dział Sztuka multimedialna.
Daphne
uczen
Posts: 12
Joined: Wed Oct 18, 2006 8:11 pm

Jacek Malczewski ; od realizmu do symbolizmu

Postby Daphne » Fri Oct 17, 2008 8:52 am

Rozumienie świata w symbolach jest warunkiem wielkiej sztuki
Nietsche

Twórczość Jacka Malczewskiego (1854-1929) wyrastająca z tradycji późnego romantyzmu, związana była ze sztuką symbolistów i ekspresjonistów. Zawiera głębokie treści filozoficzne i psychologiczne, odzwierciedla polską rzeczywistość, która przeplatana sferą baśni i mitów nabiera nowego znaczenia. Twórczość ta dotyka najistotniejszych dla człowieka tematów, takich jak: śmierć, patriotyzm, religia, wolność. Szczególnie uwidocznione jest to w cyklach Zatruta studnia i Thanatos, oraz obrazach Błędne koło, Melancholia.
W swoim początkowym okresie artysta tworzył realistyczne sceny rodzajowe i szkice, inspirowane utworami Juliusza Słowackiego i obrazami Artura Grottgera, o tematyce związanej z Powstaniem Styczniowym, ukazujące losy zesłańców polskich na Syberii (Niedziela w kopalni 1882, Śmierć na etapie 1891, Wigilia zesłańców 1892), charakteryzowały się one brunatnymi, monochromatycznymi tonacjami barw.
Około 1890 roku w malarstwie Malczewskiego zaczynają być widoczne cechy symbolizmu. Symbolizm powstał we Francji i Belgii w drugiej połowie XIX wieku, był reakcją na naturalizm. Symboliści, za pomocą intuicyjnego, podświadomego poznania, starali się wyrażać problemy psychologiczne oraz treści metafizycznych. Docierali poza byt realny, do rzeczywistości transcendentalnej. Podstawowym środkiem ekspresji stał się symbol, archetyp, skrót.
Malczewski tworzy swój własny, niepowtarzalny styl, łączący sferę mitów i baśni z realną rzeczywistością. Dzieła z tego okresu charakteryzują się już żywą gamą kolorów. Obrazy te są nasycone atmosferą smutku, zamyślenia, zawierają w sobie metaforyczny, archetypowy, mistyczny przekaz, a postaciom realnym towarzyszą wysłannicy ze sfery duchowej: fauny, rusałki, aniołowie, śmierć (Introdukcja 1890, Melancholia 1890-94, Błędne koło 1895-97, cykle Zatruta studnia i Thanatos, Śmierć Ellenai). Twórca namalował również wiele portretów o wymowie alegoryczno-symbolicznej (Hamlet polski - portret Aleksandra Wielopolskiego 1903, Władysław Reymont 1905) oraz liczne autoportrety. Przez cały okres swojej twórczości Malczewski stworzył kilka tysięcy prac o bardzo różnorodnej tematyce: portretów, przedstawień baśniowo-fantastycznych, martyrologicznych, patriotycznych i symbolicznych.
Thanatos jest to cykl obrazów Jacka Malczewskiego, w których zawarte jest pytanie o istotę śmierci. Autor sięga w nich do greckiego mitu o bogu Tanatosie, przedstawiając go jako dorodną kobietę ze skrzydłami. Zestawia erotyzm ciała kobiecego z kosą - narzędziem śmierci. Erosa z Tanatosem. To zestawienie symboli przypomina nam, że śmierć jest jednocześnie zapowiedzią nowego życia, odrodzenia, transformacji (obraz Zmartwychwstanie). Motyw śmierci jest również użyty jako symbol powrotu do cudownej Arkadii w obrazach Powrót w rodzinne strony i w ostatniej części tryptyku Moje życie. Kobieta śmierć to jednocześnie Anioł Śmierci.
Na obrazie, który powstał w 1902 roku, widzimy personifikację śmierci w postaci młodej kobiety z kosą w ręku. Przed kobietą klęczy starzec z medalikiem na szyi i ze złożonymi do modlitwy rękoma. W pełnym ekspresji geście, z ufnością poddaje się jej mocy. Śmierć pochyla się nad nim i z czułością kładzie dłonie na jego zmęczone oczy, przynosząc mu spokój i ukojenie. W tle widać wiejskie domostwa otoczone drzewami i zaorane pole. Gra świateł wzmacnia powagę chwili. Jest noc. W głębi fioletowo-złota poświata otula budynek o pobielanych ścianach tworząc niezwykły nastrój z pogranicza życia i śmierci. Twarze starca i kobiety opromienia światło księżyca. Dominuje ciepła kolorystyka: żółcie, brązy, złoto. W cieniu czarna kosa. Sina szata śmierci.
Pomimo powagi tematu obraz stwarza ciepłe, pozytywne wrażenie. Uosobiona śmierć jest współczująca, dobra. Przynosi ukojenie i uwolnienie od ziemskich trosk. Statyczna kompozycja podkreśla spokój obrazu. Żniwa to czas zbiorów, na ziemi leży zżęte zboże, jest to jednocześnie zapowiedź nowego życia. Śmierć rozumiana jest tu jako uwolnienie, wytchnienie po trudach życia, które wydało z siebie owoce.

Return to “O SZTUCE”

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 2 guests